Yozgat Bozok Üniversitesi akademisyenleri tarafından hazırlanan ve editörlüğünü Prof. Dr. Hamdi Temel’in üstlendiği Sağlık Bilimleri açısından Sarı Kantaron kitabı, özellikle klinik boyutu ön plana çıkaran kapsamlı bir bilimsel eser olarak yayımlandı.

Bu çalışma; başta Yozgat Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyeleri olmak üzere, üniversitenin Diş Hekimliği Fakültesi, Ziraat Fakültesi, Veteriner Fakültesi, Boğazlıyan Meslek Yüksekokulu ve Sağlık Bilimleri Fakültesi akademisyenlerinin yanı sıra Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi öğretim üyelerinin katkılarıyla hazırlanmış disiplinler arası nitelikte bir bilimsel üretimdir.

Eserde; Tıp Fakültesi’nden klinik ve temel tıp bilimleri alanında çalışan akademisyenler, Diş Hekimliği Fakültesi’nden oral biyoloji ve yara iyileşmesi üzerine uzman öğretim üyeleri ile Sağlık Bilimleri Fakültesi’nden halk sağlığı ve klinik uygulama alanında yetkin akademisyenler aktif bilimsel katkı sunmuştur. Ayrıca Ziraat ve Veteriner Fakülteleri bünyesindeki araştırmacılar, bitkinin botanik, farmakognozik, toksikolojik ve deneysel boyutlarının değerlendirilmesinde önemli rol üstlenmiştir.

Bu bütüncül akademik iş birliği sayesinde eser, yalnızca bir bitki monografisi olmanın ötesine geçmiş; temel bilimlerden klinik uygulamaya uzanan geniş bir perspektifle hazırlanmış, kanıta dayalı veriler ışığında sağlık profesyonellerine rehberlik etmeyi amaçlayan multidisipliner bir referans kitap niteliği kazanmıştır.

Formun Üstü

Formun Altı

Klinik Perspektifle Hazırlanmış Bir Fitoterapi Kitabı

Yaklaşık bir yıl süren titiz bir hazırlık sürecinin ardından tamamlanan kitapta, Sarı Kantaron (Sarı Kantaron) yalnızca geleneksel kullanımıyla değil; klinik veriler, farmakolojik mekanizmalar ve hasta güvenliği çerçevesinde ele alınmıştır.

Eserde özellikle:

• Majör depresyon ve hafif-orta şiddette depresif tablolar
• Nörobiyolojik mekanizmalar (serotonin geri alım inhibisyonu, endojen opioid sistem etkileri)
• Anti-inflamatuar ve antioksidan etkiler
• Gastrointestinal sistem üzerindeki deneysel ve klinik bulgular
• Yara iyileşmesi ve mukozal uygulamalar
• İlaç etkileşimleri (CYP450 indüksiyonu başta olmak üzere)
• Güvenlilik, kontrendikasyon ve doz sınırları
• Gıda ve Kozmetik Endüstrisinde Kullanımı

Gibi kanıta dayalı tıp perspektifiyle değerlendirilmiştir.

Kitap hazırlanırken 300’ün üzerinde ulusal ve uluslararası bilimsel kaynak incelenmiş; her bölüm literatür temelli olarak kaleme alınmıştır.

Prof. Dr. Hamdi Temel’in Değerlendirmesi

Kitap editörü Prof. Dr. Hamdi Temel, eserin ortaya çıkış süreciyle ilgili şu değerlendirmede bulundu:

“Bu eser, Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi akademisyenlerinin ve diğer fakültelerimizin bilimsel birikiminin somut bir ürünüdür. Ancak özellikle vurgulamak isterim ki; bu kitabın hazırlanma sürecinde en büyük övgüyü, büyük emek veren değerli hocalarımız hak etmektedir. Disiplinler arası güçlü bir akademik iş birliği ile yürütülen yaklaşık bir yıllık bir çalışmanın sonucunda bu eser ortaya çıkmıştır.”

Prof. Dr. Temel ayrıca kitabın yalnızca bir yayın olmadığını, aynı zamanda yeni akademik çalışmaların başlangıcı olduğunu belirterek şunları ifade etti:

“Bu kitapla birlikte artık bilgilerimizi projelere, deneysel çalışmalara ve uluslararası yayınlara dönüştürme süreci başlamıştır. Klinik temelli fitoterapi alanında daha güçlü bilimsel çıktılar üretmeyi hedefliyoruz.”

Sonuç

Sarı Kantaron kitabı, Yozgat Bozok Üniversitesi’nin bilimsel üretim kapasitesini ve klinik odaklı akademik yaklaşımını yansıtan önemli ve kapsamlı bir çalışma olarak değerlendirilmektedir. Kanıta dayalı tıp perspektifiyle hazırlanan bu eser; fitoterapi alanında güvenilir ve literatür temelli bilgi arayan başta hekimler olmak üzere, diş hekimleri, eczacılar, hemşireler, sağlık profesyonelleri ve araştırmacılar için güçlü bir başvuru kaynağı niteliği taşımaktadır.

Bununla birlikte kitap;

• Tıp Fakültesi öğrencileri,
• Diş Hekimliği Fakültesi öğrencileri,
• Eczacılık Fakültesi öğrencileri,
• Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencileri,
• Veteriner Fakültesi öğrencileri,
• Lisansüstü düzeyde yüksek lisans ve doktora araştırmacıları

için de teorik bilgi ile klinik uygulama arasındaki köprüyü kuran akademik bir rehber niteliğindedir.

Eserde yer alan farmakolojik mekanizmalar, klinik etki profilleri, ilaç etkileşimleri ve güvenlilik sınırları; öğrencilerin yalnızca bitkisel ürünleri tanımasını değil, aynı zamanda bilimsel sorgulama yeteneği kazanmasını da hedeflemektedir.

Bu yönüyle kitap, yalnızca mevcut literatürü derleyen bir çalışma değil; aynı zamanda yeni projelere, deneysel araştırmalara ve akademik yayınlara zemin hazırlayan, eğitim ve araştırma süreçlerine katkı sunan sürdürülebilir bir bilimsel referans eseri olarak konumlanmaktadır.

Yozgat’ın yetiştirdiği akademisyenlerden Prof. Dr. Hamdi TEMEL, 17 Şubat 2026 tarihinde Şehit Nuri Çelik Ortaokulu’nda düzenlenecek iki ayrı etkinlik kapsamında öğrencilerle bir araya gelecek.

Saat 13.30’da gerçekleştirilecek “Gelecek Nesiller İçin Temiz Çevre, Sağlıklı Yaşam” başlıklı Bilim Söyleşisi’nde Prof. Dr. Temel, çevre kirliliği, mikroplastikler, suyun önemi, sürdürülebilir yaşam ve bireysel farkındalığın toplum sağlığı üzerindeki etkileri gibi güncel ve kritik konuları ele alacak. Söyleşide özellikle genç nesillerde çevre bilinci oluşturmanın önemi vurgulanacak ve bilimin rehberliğinde sağlıklı bir gelecek inşa etmenin gerekliliği anlatılacak.

Aynı gün saat 14.30’da düzenlenecek İmza Günü etkinliğinde ise Prof. Dr. Hamdi Temel, okurlarıyla buluşarak kitaplarını imzalayacak. Bilimsel birikimini halkın anlayabileceği bir dille kaleme aldığı eserlerinde; çevre sorunları, suyun hayati önemi ve insan sağlığını tehdit eden modern risk faktörleri gibi konulara dikkat çeken Temel, genç okurlarla birebir sohbet etme fırsatı da bulacak.

Etkinlikler, öğrencilerin bilime olan ilgisini artırmayı, çevresel farkındalık kazandırmayı ve kitap okuma kültürünü teşvik etmeyi amaçlamaktadır.

Bozok Üniversitesi’nde görev yapan 43 akademisyen, doğada kendiliğinden yetişen, binlerce yıllık geleneksel kullanımıyla dikkatİ çeken, modern tıbbın da etkisini kanıtladığı belirtilen sarı kantaron bitkisi ile ilgili alan taraması yaptı. Toplanan bitkilere ilişkin elde edilen bilgiler, farklı branşlarda uzman akademisyenler tarafından “Sağlık Bilimleri Açısından Sarı Kantaron” adlı kitap haline getirildi. Kitabın editörlüğünü üstlenen Prof. Dr. Hamdi Temel, sarı kantaron bitkisinin depresyon tedavisinde kullanılan etkili bileşenlerinden cilt yenileyici özelliklerine, enfeksiyon hastalıklarında destekleyici kullanımından nöroprotektif etkilerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip olduğunu söyledi.

Haber: Seyfi Çelikkaya

(YOZGAT) – Bozok Üniversitesi’nde görev yapan 43 akademisyen, doğada kendiliğinden yetişen, binlerce yıllık geleneksel kullanımıyla dikkatİ çeken, modern tıbbın da etkisini kanıtladığı belirtilen sarı kantaron bitkisi ile ilgili alan taraması yaptı. Toplanan bitkilere ilişkin elde edilen bilgiler, farklı branşlarda uzman akademisyenler tarafından “Sağlık Bilimleri Açısından Sarı Kantaron” adlı kitap haline getirildi. Kitabın editörlüğünü üstlenen Prof. Dr. Hamdi Temel, sarı kantaron bitkisinin depresyon tedavisinde kullanılan etkili bileşenlerinden cilt yenileyici özelliklerine, enfeksiyon hastalıklarında destekleyici kullanımından nöroprotektif etkilerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip olduğunu söyledi.

Yozgat Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hamdi Temel, çalışmada kantaronun geleneksel bilgiden modern bilime uzanan yolculuğunun, bilimsel metodolojiyle harmanlanarak ele alındığını, kitabın yalnızca sağlık bilimleri alanında çalışan akademisyen ve profesyoneller için değil, aynı zamanda bitkisel tedavi yöntemlerine ilgi duyan herkes için önemli bir başvuru kaynağı olacağını aktardı. Çalışmanın multidisipliner bir yaklaşımla eczacılıktan tıbbi farmakolojiye, biyokimyadan fitoterapiye kadar birçok alanı kapsayan zengin bir içeriğe sahip olduğunu kaydeden Temel, sarı kantaron bitkisinin binlerce yıllık geleneksel kullanımıyla dikkati çeken, modern tıbbın ışığında da etkisi kanıtlanmış bir bitki olduğunu bildirdi.

“Tam bir akademik kitap oldu”

Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyeleri olarak her yıl bir kitap çalışması yaptıklarını vurgulayan Prof. Dr. Temel, “Geçen yıl, bir yıl süren Sağlık Bilimleri Açısından Sarı Kantaron kitabımız çıktı. Gerçekten çok önemli bir kitap. Çünkü sarı kantaron hypericum perforatum dediğimiz Latince ismi olan, Anadolu kültürümüzde de oldukça yaygın olan bir şifa bitkisi” dedi ve şöyle devam etti:

“Milattan önce Yunan tarihine de dayanıyor, Çin tarihine de dayanıyor. Bizim kendi tarihimizde halen Ege bölgesindeki insanların, Mersin yöresindeki o bölgedeki insanların evlerinde böyle sarı kantaron toplayıp evlerinde yağlarını elde edip, bunları kullandıklarını görüyoruz. Eliniz yaralandığı zaman, çizildiği zaman, bir yara oluştuğu zaman hemen ilk akla gelen sarı kantaron. Çok doğru bir şeydi gerçekten. Bir çizik, bir yara gördüğünüz zaman sarı kantaron yağını oraya ilave ettiğiniz zaman orada iz bile kalmadığını görüyorsunuz. Bu kadar gerçekten mucizevi şifalı bir bitki. Sadece bu amaçlı kullanmamışlar. Depresyon için kullanmışlar eskiden. Uyku problemi çeken insanlar sarı kantaronu kullanmış. Hem tozunu elde etmişler, kullanmışlar. Hem de ekstrelerini, yağlarını çıkararak kullanmışlar. Halk arasında çok yanlış bilgiler de var. Akademisyenler olarak kitabımızda 43 tane alanında uzman hocayı topladık. İşin hem farmakolojik boyutunu hem biyokimya boyutunu hem mikrobiyal boyutunu hem Kovid ilişkisini hem nörolojik olarak antidepresan özellikleri var mı, Alzheimer’a, Parkinson’a iyi geliyor mu, gelmiyor mu, gıda olarak nasıl kullanmışlar, diş hekimindeki uygulamaları nedir; inanılmaz derecede çok güzel bir kitabımız oldu. Tam bir akademik kitap oldu. İşin endüstriyel boyutunda ve tabii ki ilk girişte biraz botanik ve bitki türlerine de girdi, Ziraat Fakültesi’ndeki hocalarımız. Bu alanda da ilgili çalışmalarını ilk girişte yaptı ama daha sonraki bütün bölümlerimiz sarı kantaronun sağlık bilimleri açısından nasıl etkileri var? Ne yapılması lazım? Mesela sarı kantaron kanser çalışmalarındaki son durum nedir? Bunları bile inceledik.”

Temel, çalışmanın tıp, eczacılık, fen edebiyat, diş hekimliği, gıda mühendisliği gibi alanlarda ders kitabı olarak değerlendirilebileceğini ifade etti.

Çalışmayı yaparken sağlık noktasına odaklandıklarını, kullanımdaki yanlışlıklara da dikkat çekip, uyarılarda bulunduklarını aktaran Temel, sarı kantaronun depresyon, uykusuzluk gibi sorunlara iyi geldiğini ancak sarı kantaron kullanımının, kişilerin bu rahatsızlıklara yönelik ilaç kullanıyor olmaları durumunda çok farklı yan etkileri olabileceğine de dikkati çektiklerini anlattı.

“Eğer eliniz mutfakta çalışırken yandı, hemen oraya sarı kantaron koyarsanız şifasını görürsünüz”

Prof. Dr. Temel, çekilen dişlerin ardından oluşan apselerin tedavisinde de sarı kantaronun kullanılabildiğini bildirerek, şu bilgileri verdi:

“Bunların akademik boyutları detaylı bir şekilde açıklanmış oldu. İlk aklımıza gelen şey gerçekten çok iyi bir yanık ve yara merhemi olarak kullanabiliriz bunu. Eğer eliniz mutfakta çalışırken yandı, hemen oraya sarı kantaron koyarsanız şifasını görürsünüz. Yaralanma meydana geldi, hemen sarı kantaronu kullanabilirsiniz. Uyku problemi çekiyorum dediğiniz zaman bunların hepsi doktor kontrolünde kliniksel olarak kontrol edilmesi gerekiyor ama eğer siz hafif şiddette bir depresyonunuz varsa kafanız bir şeye takıldı falan belki o zaman sarı kantaron kullanabilirsin ama bunu siz bir tedavi amaçlı olarak eskiden kullanıldığı gibi biz şu an kullanabilirsiniz diyemiyoruz. Bunları kitabımızda işledik. Kanser çalışmalarıyla ilgili inanılmaz derecede çalışmalar var bunlarla ilgili ama kesinlikle şu kanser türüne iyi geldi falan demek şu an için erken. Bununla ilgili net bilgiler yok doğrusu.”